Onderzoek naar de gezondheidsproblemen en de mogelijkheden tot verbetering

door Madelon Eelderink

30-12-2008

Na een superleuke stageperiode te hebben gelopen in Guatemala, ben ik gevraagd hierover een stukje voor Flor Ayuda te schrijven. Bij deze.

Mijn naam is Madelon Eelderink en ik studeer algemene gezondheidswetenschappen aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Ik heb als master de richting International Public Health gekozen. Als afstudeerstage was er een lijst met stages waar je voor kon solliciteren. Die vond ik eigenlijk maar saai, dus ben ik zelf gaan nadenken over een leuke stage in het buitenland. Ik had de bachelorscriptie over de effectiviteit van diverse - in Guatemala toegepaste - maatregelen ter preventie van diarree bij kinderen geschreven, wat ik erg interessant vond. Bovendien had ik een enorme passie gekregen voor het land nadat ik er in 2004 geweest was, dus ik wilde er graag weer naartoe.

Na acht maanden van mailen en bellen zonder succes, kwam ik via via in contact met Vitalino Cuca. Bijzonder genoeg reageerde hij binnen drie uur! Drie maanden later zetten mijn studiegenoot Annemarie en ik onze voetjes op Guatemalteekse grond.
 

Vitalino bracht ons naar het afgelegen dorpje Llano Largo, in de bergen van Guatemala, waar we ongeveer drie maanden zouden verblijven om onze onderzoeken uit te voeren. Vitalino had in december op een vrouwencursus in Llano Largo gezegd dat er twee studentes zouden komen en gevraagd wie ons onderdak zou willen aanbieden voor de eerste dagen. Slechts één vrouw had haar hand opgestoken, Felisa Ramos. Ze stond al op ons te wachten toen we Llano Largo binnenreden. “Felisa woont erg ver van het dorp vandaan”, had Vitalino gezegd. ‘Dat valt toch wel mee’ dacht ik, toen hij zijn auto op de hoofdweg parkeerde. Maar toen begon onze lange klimtocht pas, naar haar lemen huisje, dat vrijwel het hoogst gelegen is van het hele dorp!
 

We kregen een heel bijzonder kamertje, vergezeld van broedende kippen! Als je het houten luikje opendeed werd je hartelijk begroet door een enorme zeug met haar biggen. Felisa haar zes kinderen, van 2 tot 16 jaar waren nog erg verlegen, maar o zo nieuwsgierig! Vooral de kleinsten: om het hoekje kijken en gauw wegrennen! Twee zoons van 14 en 16 jaar waren met de maïs aan de slag. Ik hielp ze met de maïs en probeerde een gesprekje voeren, maar alleen de oudste bleek een tong te hebben. Ik vond het dan ook erg mooi om te zien hoe we langzaam maar zeker het vertrouwen van zowel de meisjes als de jongens wonnen tot aan grote gesprekken, knuffelen en dansen aan toe! Zelfs de honden die in het begin niets van ons wilden weten, liepen steeds vaker een stukje mee als we weggingen..


Bij Felisa hebben we vier dagen gewoond. We hebben vele dingen mee mogen doen die we hier in Nederland nooit zouden hebben gedaan of kunnen doen, zoals het wassen van onze kleding in de rivier, en zelfs onszelf wassen (wat mij overigens een huidallergie heeft opgeleverd: jeukende rode bultjes over mijn hele lichaam!). We hebben de echte Guatemalteekse maaltijden meegegeten (tortilla’s, bonen, tomaatjes, tamal) en zelf tortilla’s proberen te maken. Dit was overigens niet gemakkelijk; het werd een grote plakzooi op de handen en de tortilla’s kwamen zwaar misvormd op tafel! Tot slot, iets wat we hier niet hebben, is de latrine! Een houten plank boven de grond met een gat erin waar de bijen in en uit vliegen en wat er in dat gat allemaal te zien was... is misschien overbodig hier te beschrijven. Gelukkig hing er plastic omheen voor een beetje ‘privacy’, hoewel je dat ook liever niet aanraakte.
 

Tijdens deze eerste dagen bij Felisa kregen we rondleidingen door Llano Largo van de heren van het comité. Toen kregen we al veel informatie over de problemen die er in het dorp heersen. Vooral het zien van de vervuiling van de rivier terwijl er geen stromend water is, is schrijnend omdat veel kinderen dit water binnenkrijgen en daar ziek van worden. En dit is nog maar één van de vele problemen die ik tijdens mijn onderzoek ben tegen gekomen. In mijn volgende bericht vertel ik daar meer over.

Na deze vier dagen ‘cultuursnuiven’ bij Felisa werd ons de kliniek van het dorp aangeboden als onderdak. Die konden we goed afsluiten (je zit toch met een laptop, voice recorders en telefoons daar) en zaten we dichter bij de dorpelingen. De kliniek staat er al ruim twee jaar (een mooi gebouw!) maar heeft nog vrijwel geen functie. Er staat één tafel met stoel, een behandeltafel, een babyweegschaal en een ijzeren kast(je) met wat medicijnen. Gedurende ons verblijf hebben we één keer verpleegsters gezien, toen ze kwamen vaccineren. Jammerlijk eigenlijk om op je geweten te hebben dat wij daar hebben kunnen wonen ‘omdat er toch nooit een verpleegster of dokter kwam’. We kregen de tafel en de stoel en voor de eerste dagen hangmatten tot we bedden hadden gevonden. Hangmatten, ja. Slapeloze nachten hadden we! Het was koud en niet bevorderlijk voor de rug, dus we waren erg blij toen de neef van Vitalino ons bedden kon lenen. De mannen van het comité hebben nog voor een lampje gezorgd en ‘schoon’ water dus dat kon niet meer stuk, onze onderzoeken konden van start!

Het doel van mijn onderzoek was het ontwikkelen van een ‘primary education for health’ programma voor de basisschool in Llano Largo die in 2003 en 2004 gebouwd is met onder andere de hulp van Flor Ayuda. Met mijn hoofd vol technieken die ik toe moest gaan passen begon ik mijn ‘semi-gestructureerde’ interviews, wat betekent dat je zonder vragenlijst naar je respondenten gaat, open vragen stelt en op de antwoorden inspeelt. Op die manier werk je naar de diepere oorzaken van de gezondheidsproblemen. Door middel van een proces dat ‘social learning’ heet, leren verschillende actoren (zoals moeders, vaders, leraressen, leden van het comité, de burgemeester etc.) elkaars standpunten te begrijpen en gezamenlijk tot een oplossing te komen voor de gemeenschappelijke problemen op het gebied van kindergezondheid. De mensen bedenken dus zelf een plan van aanpak. Hoe dit allemaal verlopen is, vertel ik in mijn volgende verhaal! (Vervolg: deel 2)

 

Madelon Eelderink